Ok. 70% studentów stomatologii uskarża się na dolegliwości bólowe kręgosłupa jeszcze przed ukończeniem 3. roku studiów i jest to jeden z najczęściej pojawiających się u nich problemów zdrowotnych (dane z Journal of American Dental z 2005 r.). Dużo siedzisz, ucząc się, przebywając na wykładach i spędzając czas wolny. Dodatkowo praca lekarza dentysty wymusza określoną pozycję. Jak uniknąć chronicznego bólu i zapobiegać przeciążeniom?

Czynniki ryzyka Głównym czynnikiem ryzyka wymienianym u studentów i lekarzy dentystów jest długotrwała praca w nienaturalnych, wymuszonych pozycjach i zła postawa (pamiętajmy, dotyczy to również sposobu spędzania czasu po pracy i zajęciach). Obok innych czynników jest też wymieniana liczba sytuacji stresogennych i poziom ekspozycji. W siedzącej pozycji nacisk na dysk w lędźwiowym odcinku kręgosłupa zwiększa się o 50%, a przy zginaniu i skrę- tach tułowia aż o 200% (nie licząc nieprzemyślanego podnoszenia ciężkich przedmiotów na długiej dźwigni). Tego typu nakładane przeciążenia mogą powodować wysuwanie się dysku oraz przyczyniać do powstania przepukliny krę- gosłupa i ucisku na struktury nerwowe (np. powodując rwę kulszową). W przeważającej mierze osoby narzekające na ból dolnego odcinka kręgosłupa nie były narażone na pojedynczy uraz, a raczej koncentrowało się to wokół ciągle powtarzanych incydentów wywołują- cych i potęgujących dyskomfort oraz ból. Powtarzanie stresowych dla kręgosłupa sytuacji na przestrzeni lat powoduje degenerację jego struktur i ból pojawiający się później nawet przy minimalnych przeciążeniach czy zwykłym siedzeniu. Objawy przeciążeń Często przeciążeniom, oprócz samego bólu, towarzyszy: • wyraźny wzrost napięcia mięśni przykręgosłupowych, który utrzymuje się przez dłuższy czas po wysił- ku, • może wystąpić uczucie „pulsowania” w napiętych mięśniach, • drętwienie lub mrowienie, • przy problemach dyskowych ból może objawiać się uczuciem rozrywania w danym segmencie krę- gosłupa, gdy chcemy zmienić pozycję, np. wyprostować się. Jak uniknąć? Ergonomia w gabinecie i na co dzień Przede wszystkim dostosuj miejsce pracy – biurko, przy którym się uczysz, krzesło lub miejsce zabiegowe w gabinecie stomatologicznym. Udogodnienia i różnorodność we wprowadzanych na rynek produktach z zakresu ergonomii pozwala na coraz lepsze zadbanie o zdrowie. Jeśli pracujesz na siedzą- co pamiętaj, by twoja pozycja była stabilna: • krzesło powinno być dobrane tak, by zgięcie w stawach kończyn miało ok. 90o , a nogi spoczywały na ziemi, przód siedziska natomiast być nieco spadzisty, zapobiegając uciskowi na naczynia i nerwy, • sylwetka musi być wyprostowana, a dolny odcinek kręgosłupa delikatnie podparty tak, by w razie potrzeby móc się podeprzeć w przerwie zabiegowej, • staraj się tak operować lusterkiem i innymi dostępnymi narzędziami, by nie przyjmować nienaturalnych pozycji do zabiegu, • pamiętaj o bliskich strefach podparcia, np. wyrostek zębodołowy, policzek pacjenta, • łokcie trzymaj podparte na podłokietnikach, jak najbli- żej ciała – gdy masz przerwę w zabiegu, staraj się rozluźniać mięśnie (często nie- świadomie utrzymuje się napięcie w nadgarstkach i okolicy ramion), • jeśli to możliwe, staraj się zawsze pracować z asystą (układ unitu podzielony wg Shöna), • dostosuj pozycję pacjenta (najlepiej na leżąco), • technika pracy – neutralna pozycja umożliwia równowagę mięśni podczas pracy, a odpowiednie ustawienie operatora i asysty względem pacjenta i pola zabiegowego, tzw. „praca zegarowa” zapobiega ruchom rotacji tułowia i nadwyrężaniu pracy kończyn. Planowanie pracy w gabinecie Ważnym elementem jest również sposób planowania pracy i jej natężenia: • zarezerwuj więcej czasu na bardziej wymagające procedury zabiegowe, • przeplataj pacjentów trudniejszych z tymi mniej wymagającymi tak, by zmieniać natężenie pracy, • rób częste przerwy, w któ- rych uwzględnione będą ćwiczenia rozciągające (stretching). Stretching Oto ogólne zasady, o któ- rych należy pamiętać, wykonując te ćwiczenia: • rozciągaj i rozluźniaj napięte mięśnie przy każdej moż- liwej sposobności (a bezwzględnie po wizycie każ- dego pacjenta), • wprowadź mięsień w stan napięcia, ale nie przekraczaj nigdy granicy bólu, • wykonuj jednorazowo 3-5 powtórzeń, utrzymując napięcie ok. 10 s, • ćwiczenia wykonuj zarówno w gabinecie, jak i po zakoń- czonym treningu sportowym czy cięższej pracy fizycznej. Profilaktyka Jeśli jesteś osobą, która nie ma chronicznego problemu, a chciałaby mu zapobiec, zacznij chodzić na zajęcia jogi, pilates albo np. ćwiczenia core, które mają za zadanie wzmacnianie tzw. centrum, czyli mięśni tułowia, gdyż to one zawiadują stabilizacją i pracą pozostałych mięśni i dlatego są tak ważnym elementem każdego treningu sportowego (o ćwiczeniach core dokładniej w następnym artykule). Jeśli pojawi się poważniejszy problem z kręgosłupem, zawsze przy takich ćwiczeniach poinformuj instruktora, który powinien ci uświadomić, których ćwiczeń unikać. Najlepiej udać się też do fizjoterapeuty, który dobierze ćwiczenia pod kątem schorzenia, wady postawy itp. Je- śli pracujesz wiele godzin i nie możesz uniknąć przeciążeń (dotyczy to często młodych osób nieprzyzwyczajonych do nowego trybu pracy), wybierz się do terapeuty. Oprócz masażu, pracy na tkankach, może on użyć specjalnych technik terapeutycznych, jak np. praca na punktach spustowych czy igłoterapia sucha, które pozwalają na odbarczenie napiętych mięśni. Bibliografia: 1.Christopher J. Standaert MD, Stuart M. Weinstein MD, John Rumpeltes PT: Evidence-informed management of chronic low back pain with lumbar stabilization exercises. 2.Venu Akuthota MD, Scott F Nadler DO: Core strengthening

Autor: Mgr Monika Mitek

WordPress Image Lightbox Plugin