Czy zauważasz czasem u siebie osłabienie siły mięśni ramion? Okolice barków i szyi są nieustannie napięte? Odczuwasz chwilowe mrowienia w dłoniach lub problemy z krążeniem (zimne dłonie)? A może czasem przedmioty bezwiednie wypadają ci z rąk? Przyczyną tych zjawisk może być właśnie TOS!

TOS (Thoracic Outlet Syndrome), czyli zespół górnego otworu klatki piersiowej, często diagnozowany jest u osób, u których występuje nieprawidłowa postawa ciała związana z obniżeniem obręczy barkowej (np. taka, jak przy noszeniu plecaka), co zwęża przestrzeń kanału szyjno-pachowego. Powoduje to ucisk na dolną część splotu ramiennego, naczynia oraz nerwy tam biegnące i w zależności od rodzaju uciskanej struktury powodować może wiele różnych objawów. Czy jesteś w grupie ryzyka?

Do powstania TOS przyczyniają się pewne cechy anatomiczne, jak:

  • wady wrodzone (żebro szyjne),
  • wysokie ustawienie łopatki,
  • skolioza szyjno-piersiowa,
  • stosunek położenia mięśni pochyłych przednich do mięśnia podobojczykowego,
  • rozrost mięśni okolicy barków i szyi lub ich skrócenie czy zmiana napięcia.

Innymi istotnymi czynnikami są:

  • postawa ciała, pozycja ustawienia ramion,
  • praca w złej pozycji (długotrwałe stanie lub siedzenie bez zwracania uwagi na ułożenie
  • krzywizn kręgosłupa),
  • duży biust,
  • uraz w wyniku wypadku typu whiplash,
  • złamanie obojczyka/żebra,
  • powtarzające się stresowe uszkodzenia/podrażnienia splotu (bardzo często czynnikiem takim jest wielogodzinna praca przy komputerze),
  • stres,
  • wątła sylwetka ciała lub nadmierny przerost mięśni, jak np. u kulturystów, gimnastyków, wspinaczy itp.

Objawy

Oprócz wcześniej wymienionych objawów należą do nich m.in.:
chroniczne bóle odcinka szyjnego kręgosłupa lub obręczy barkowej,
drętwienia i mrowienia w rejonie całego ramienia lub przedramienia i ręki,
bóle głowy,
osłabienie ucisku dłoni, a nierzadko wypadanie przedmiotów z rąk,
zimne dłonie (szczególnie w typie żylnym TOS),
uczucie ciężkości i tępy ból (także w typie żylnym).

Diagnostyka różnicowa

Przed podjęciem działań istotne jest znalezienie prawdziwych przyczyn objawów i wyeliminowanie innych zespołów o podobnym przebiegu, jak np. konflikt dyskowo-korzeniowy w odcinku szyjnym kręgosłupa czy choćby zespół cieśni nadgarstka. Lekarz lub fizjoterapeuta za pomocą testów ocenia, która struktura jest zaburzona i na tej podstawie wprowadza odpowiednie leczenie. Badaniami pomocniczymi w tym wypadku mogą być: RTG, USG, elektromiografia.

Leczenie

Wczesne leczenie obejmuje przede wszystkim rehabilitację, w skład której wchodzi zarówno fizykoterapia i kinezyterapia, w zależności od rodzaju problemów. Zabiegi fizykoterapii (najczęściej będą tu wymieniane lampy sollux, pole magnetyczne, prądy impulsowe średniej częstotliwości czy hydromasaże) mają za zadanie wspomóc drugą część terapii, aby tkanki łatwiej poddawały się leczeniu. Związane jest to z tym, że delikatne struktury, jakimi są naczynia i nerwy, przy długotrwałym unieruchomieniu mogą dawać dużą bolesność przy próbie ich mobilizacji. Ciepło i inne zabiegi powodują większe ukrwienie i uelastycznienie problematycznych struktur. W kolejnym etapie przechodzi się do oceny ruchomości całej obręczy barkowej oraz szyjnego odcinka kręgosłupa i w razie hypomobilności mobilizuje się je poprzez manipulacje lub mobilizacje. Najczęściej dotyczy to pierwszego żebra, odcinka szyjnego, stawu mostkowo-obojczykowego, a także kompleksu ramienno-łopatkowego. Przy nadmiernie napiętych mięśniach wprowadza się techniki tkanek miękkich. W terapii manualnej możemy wymienić takie techniki, jak: masaż głęboki, energizacja mięśni, opracowywanie punktów spustowych czy rozluźnianie mięśniowo-powięziowe. Nie wszystkie wymienione techniki są bolesne dla pacjenta (często mogliście się spotkać z niektórymi z nich podczas masażu klasycznego). To, jaką metodę wybiera terapeuta, zależy od stanu pacjenta, ale zawsze efektem ma być rozluźnienie mięśni obręczy.

Edukacja pacjenta i podtrzymanie efektów terapiiRyc. 1

Przede wszystkim powracamy tu do przyczyn problemów. Terapeuta ocenia sylwetkę i sugeruje, które mięśnie wymagają szczególnej troski. Zadajemy sobie pytanie: co wywołuje problem? Jeśli jest to praca/hobby, która sama w sobie jest obciążająca, starajmy się wykonywać określone czynności z możliwie jak najbardziej zachowaną ergonomią albo próbujmy zmodyfikować nieco niektóre ruchy. Jeśli to nie pomaga, wprowadźmy jako codzienny nawyk ćwiczenia rozciągające obręcz barkową (mięśnie pochyłe, dźwigacz łopatki i mięśnie piersiowe mniejszy i większy). Dla wyrównania nierównowagi mięśniowej należy również wzmacniać niektóre mięśnie, jak miRyc. 2ęsień zębaty przedni i inne zaznaczone w wywiadzie. Doraźnie, dla szybkiego efektu lub podtrzymania skutków terapii można stosować kinesiotaping. Odpowiednio zaaplikowany pozwala praktycznie od razu na powrót do treningu. Jaka jest skuteczność terapii? W zasadzie wszystko zależy od tego, jak szybko zajmiemy się problemem, jednak często zadowalające efekty widać już od pierwszej wizyty, a ich liczba zależy od tego, jak długo zwlekaliśmy z bólem i czy przeszedł on w stan chroniczny.

 

 

Jak uniknąć TOS?

Staraj się, aby czynności dnia codziennego nie obciążały tych samych mięśni i struktur. Jeśli w pracy nie umiesz lub nie jesteś w stanie zapewnić sobie odpowiedniej pozycji, postaraj się znaleźć lepsze hobby, może joga? Odpowiednio dobrany stretching po siłowni czy ściance wspinaczkowej? I dobrze czasem udać się do specjalisty… Na rycinach przedstawiono kilka przykładów prostych ćwiczeń – do codziennego stosowania.

Ryc. 3

Piśmiennictwo: 1. Brukner P., Khan K.: Kliniczna medycyna sportowa. DB Publishing, Warszawa 2011 2.Coselli J.S., Thompson R.W.: Challenges in Treating Thoracic Outlet Syndrome „Texan Heart Institute Journal”, 2012; 39 (6): 842-843. 3.Freischlag J., Orion K.: Understanding Thoracic Outlet Syndrome, „Scientifica”, 2014. 10 (6). 4.http://www.physio-pedia.com/ Thoracic_Outlet_Syndrome. 5.http://czelej.com.pl/images/ media/fragmenty%20ksiazek/Choroby%20naczyn%20 rozdz.64.pdf. 6.http://musiclife.com.mx/sindromedel-desfiladero-toracicothoracic-outlet-syndrome/. http://rehabilitacja.elamed. pl/uploads/rwp/articles/ 25163/65-72.pdf.

WordPress Image Lightbox Plugin